handleiding jonge alpaca en lama

Handleiding voor het grootbrengen van Lama’s en Alpaca’s

Deze handleiding is geschreven door Angela Kramer en gebaseerd op:

– Handrearing Wild and Domestic Animals, door Laurie L. Gage 2002
– Nutrient composition of alpaca (Vigugna Pagos) milk, door Elise Kishi Chad 2010

Deze handleiding kan worden gebruikt voor het grootbrengen van

  • de Lama (Llama glama),
  • de Alpaca (Vicugna pacos),
  • de Guarnaco (Llama Guarnaco)
  • en de Vicuna (Vicuna vicuna)

De Guarnaco en de Vicuna worden in Europa bijna niet gehouden, maar mocht het nodig zijn, dan kun je de aanwijzingen voor een Alpaca aanhouden.

De geboorte en de ontwikkeling

Alpaca’s en Lama worden het hele jaar door geboren. Meestal in de ochtend of de middag. Een jonge Alpaca of Lama wordt vaak Cria genoemd.

Normale ontwikkeling van een lama of alpaca

dier

Geboortegewicht

Gewichtstoename in week 1

Gewichtstoename na week 1

Lama

6-18 kg

ca. 225 gram per dag

ca. 450 gram per dag

Alpaca

6-9 kg

ca. 100 gram per dag

ca. 200-250 gram per dag

Guanaco

8-15 kg

ca. 225 gram per dag ca. 450 gram per dag

Vicuna

4-6 kg

ca 75 gram per dag

ca. 200 gram per dag

Na de geboorte moet de navelstreng enkele malen ontsmet worden met jodium. En op koude dagen moet het jong zo snel mogelijk gedroogd worden met een handdoek, zodat het niet teveel warmte verliest. De moeder kan haar jong niet drooglikken, omdat ze haar tong niet kan uitsteken. Normaal droogt een pasgeboren cria op in het zonnetje, maar in ons Nederlandse klimaat moeten we vaak een handje helpen.

Cria’s worden 4 tot 6 maanden door hun moeder gevoed.

De eerste 24 uur maakt de moeder speciale melk aan, colostrum genaamd. Hierin zitten veel anti-stoffen die het lichaam nodig heeft voor het immuunsysteem. Als een jonge lama of alpaca geen colostrum krijgt in de eerste 24 uur, zal het waarschijnlijk bloedvergiftiging of een andere infectie oplopen en sterven. Dus als de moeder om wat voor reden dan ook geen colostrum geeft, moet de cria zo snel mogelijk een ander soort colostrum krijgen. Bijvoorbeeld koeien-colostrum of colostrum van een geit. Koeien-colostrum heeft de voorkeur. Schapen-colostrum is veel te vet in vergelijking met de colostrum van alpaca’s en lama’s.

Weeg je cria regelmatig

Alpaca’s en Lama’s hebben meteen al een dikke vacht. Daarom is het niet gemakkelijk te zien of een dier vermagert. Weeg het daarom regelmatig, om goed in de gaten te kunnen houden dat de cria goed groeit.

Wegen doe je het makkelijkst met een personenweegschaal. Neem de cria in je armen en ga op de weegschaal staan en noteer het gewicht. Weeg jezelf daarna nog eens zonder cria, en trek deze twee getallen van elkaar af. Zo bereken je het gewicht van de cria.

Een Lama moet in week 1 ongeveer 225 gram per dag aankomen, en daarna 450 gram per dag.
Een jonge alpaca moet in week 1 ongeveer 100 gram per dag aankomen, en daarna 200-250 gram per dag.

Alpaca melk in vergelijking met koemelk

Alpacamelk bevat meer eiwitten en lactose dan koemelk. Alpaca’s groeien (relatief) sneller dan kalfjes, en hebben daarom meer eiwitten nodig voor de opbouw van hun lichaam.
Ook de behoefte aan lactose is hoger bij cria’s, omdat ze meer lopen en rennen dan kalfjes.
En alpacamelk is ook minder waterig en energierijker dan koeienmelk.

Toch kan koeienmelk een goede basis zijn als vervanger van moedermelk, maar het advies is om er 5% colostrum aan toe te voegen. Colostrum is zeer eiwitrijk en bevat ook 14% lactose. En het verhoogt de energetische waarde. Waardoor de melk beter voldoet aan de behoeftes van de cria.

Meng 5 gram colostrum door 1 liter koemelk. Bij voorkeur verse koeienmelk, maar anders voldoet volle koeienmelk uit de supermarkt ook prima.

En geitenmelk?
Geitenmelk kan ook worden gebruikt om cria’s groot te brengen. Maar er is geen écht goede reden om geitenmelk te gebruiken. Geitenmelk is nog iets wateriger, minder vet en iets armer aan lactose dan koeienmelk. Bovendien is het duurder en moeilijker te verkrijgen dan koemelk, dus waarom zou je geitenmelk willen gebruiken?

Hoeveel melk heeft een Alpaca of Lama nodig

De eerste 24 uur moet het minimaal 10% van het lichaamsgewicht aan colostrum drinken, verdeeld over 8 (of meer) voedingen. Ook ‘s nachts!
Colostrum Therapie is de beste colostrum die er te verkrijgen is, en is gemaakt van een hoge kwaliteit 12-uurs koeienbiest.

Een cria van 9 kg bijvoorbeeld, heeft 900 ml colostrum nodig. Verdeeld over 8 voedingen is dit 112 ml per voeding. Warm de voeding au-bain-marie op tot lichaamstemperatuur (37-38 ºC), nooit in de magnetron.

Na de eerste dag geef je een jonge alpaca of lama koeienmelk met 5% Colostrum Therapie erdoorheen. Meng 5 gram colostrum door 1 liter koemelk. Bij voorkeur verse koeienmelk, maar anders voldoet volle koeienmelk uit de supermarkt ook prima. Alleen koeienmelk is niet eiwit-rijk genoeg, ze hebben echt die extra eiwiten van de Colostrum Therapie nodig.

Daarnaast kan je nog Alpaca Nutri Drench geven. Dit is een voedingssupplement dat belangrijke vitamines en mineralen levert. Het is vooral van belang voor dieren die verzwakt en/of ondervoed zijn. Ook volwassen dieren, zoals de moeder, kan gebaat zijn met Alpaca Nutri Drench.

Benodigdheden

  • - babyfles en speen (gewoon voor mensenbaby's)
  • - voedingssonde van ca 6 mm doorsnede
  • - 50ml spuit met catheter-tip
  • - colostrum van koeienmelk, bijvoorbeeld Colostrum Therapie
  • - verse koeienmelk (of volle melk uit de supermarkt)
  • - Alpaca Nutri-Drench

Hoe moet je een alpaca of lama cria voeren?

Voeren gaat het beste met een flesje en een speen. Je kunt een gewone baby-speen en een babyflesje gebruiken. Ook de pritchard-speen in combinatie met een uitgespoeld 0,5 l limonadeflesje is handig in het gebruik.

De beste houding om te voeren is gewoon staand met de kop iets opgeheven.

Voor zwakke cria’s is het soms nodig om het gat in de speen iets groter te maken. Snijd met een scherp mesje een X in de punt van de speen. Of gebruik een speen voor oudere baby's.

Wil een cria echt niet zelf drinken, dan kan hij met een sonde gevoerd worden. Dit gaat het beste met een sonde van 6 mm (CH16) die minimaal 50 cm lang is. Vraag de vee-arts om hiervoor instructies te geven. Als je het verkeerd doet, komt er melk in de longen en dat is bijna altijd fataal.

Hoe vaak moet je een alpaca of lama cria voeren?

Een jonge alpaca of lama drinkt gedurende de hele dag kleine beetjes (30-60ml) melk bij zijn moeder. De maag is er niet op ingesteld om grote hoeveelheden melk tegelijkertijd te kunnen opnemen. Dus dit zullen wij mensen zo goed mogelijk moeten nabootsen, door vele malen per dag kleine beetjes melk te voeren. Hoe vaker hoe beter, maar dit is vaak niet vol te houden.

Minimaal aantal voedingen per dag:

Pasgeboren cria’s: minimaal 8x per dag (3 uur tussen de voedingen, ook ‘s nachts!)
Na 10 dagen: 6x per dag
Na 2 weken: 5x per dag
Na 3 weken: 4x per dag

De minimale hoeveelheid melk is 10% van het lichaamsgewicht per dag, verdeeld over het aantal voedingen.

Doe de laatste voeding zo laat mogelijk op de avond, en de eerste voeding zo vroeg mogelijk in de ochtend. Om zelf voldoende slaap te krijgen, is het het makkelijkst om met 2 verzorgers te werken. Eén gaat laat naar bed en geeft vlak daarvoor nog een voeding, en de ander gaat vroeg naar bed en geeft ‘s ochtends vroeg de eerste voeding.

Overstappen op vast voedsel

Lama’s en alpaca’s hebben een ander maag-darmstelsel dan de meeste andere dieren. De maag is de eerste tijd ingesteld op alleen melkvoeding, en verandert langzaam in een maag die ook vast voedsel kan verteren.

De meeste cria’s beginnen te knabbelen op vast voedsel als ze 2 weken oud zijn. Cria’s met een slechte start, lopen vaak een stuk achter in hun ontwikkeling, en gaan ook vaak later pas aan vast voedsel beginnen. Zorg altijd voor voedsel en bladeren van een goede kwaliteit.

Normale cria’s krijgen 4 tot 6 maanden melk van hun moeder, maar het komt wel eens voor dat ze al eerder stoppen met melk drinken. Cria’s die met de hand worden grootgebracht lopen vaak een beetje achter in hun ontwikkeling, en hebben juist langer melk nodig.

Bouw de melk langzaam af en weeg je cria regelmatig. Dan merk je vanzelf of het voldoende vast voedsel eet om te kunnen blijven groeien. Merk je dat de cria niet zwaarder wordt, geef dat meer melk.

Meer lezen over de handopfok van jonge lama's en alpaca's

Een interessant artikel over de samenstelling van Alpaca-melk vind je hier:

http://scholarworks.calstate.edu/bitstream/handle/10211.3/118971/EliseCHAD.pdf

einde handleiding voor het grootbrengen van jonge lama en alpaca cria.

Angela's 6 belangrijkste tips voor elke opvoeder van jonge dieren:

Ga niet meteen aan de slag

Is hulp echt nodig?

Veel dieren die met de hand worden grootgebracht, hadden eigenlijk helemaal geen hulp nodig gehad.

Lees gauw verder!

Vind een goed opvangadres

Wie geeft de beste zorg?

De beste kans van slagen heb je bij iemand met ervaring en verstand van zaken.

Vind hier een opvangadres...

Geef geen melk

De beste tips om de eerste 24 uur door te komen.

Vaak zijn moederloze dieren gestrest, onderkoeld en uitgedroogd. Dat moet eerst worden aangepakt voordat je met melk aan de slag gaat.

Lees hier de beste aanpak...

Zorg dat je alles in huis hebt

Je hebt meer nodig dan alleen de juiste melk.

Je moet ook de juiste hulpmiddelen hebben om de melk te geven. En het verblijf van het diertje moet zijn aangepast aan zijn behoeftes.

Lees hier over alle benodigdheden om een diertje groot te brengen...

Zorg voor een warme en stressvrije omgeving

Comfort en rust zijn van levensbelang

Met een optimale omgevingstemperatuur en voldoende rust, kan een jong dier zijn energie besteden aan de groei.

Meer over huisvesting en warmte...

Zo voer je een jong dier

Verslikking kan dodelijk zijn

Hoe houd je een jong dier vast? Hoe voorkom je dat het zich verslikt?

lees er alles over in dit artikel...