pup met de hand grootbrengen

Handleiding hoe je puppy's met de hand kunt grootbrengen

Deze handleiding is tot stand gekomen met behulp van het handboek 'hand-rearing wild and domestic mammals' van Laurie J. Gage. Het hoofdstuk over puppies is geschreven door Valerie T. Barrette. De informatie uit het boek is aangevuld met persoonlijke ervaringen van anderen en aangepast met producten die in Nederland verkrijgbaar zijn.

Heb je aanvullingen op deze handleiding? Laat het ons weten.

Wanneer moet je een pup bijvoeren?

Als de moeder ziek is of overleden, dan is het makkelijk: de pups moeten worden gevoerd met puppymelk.

Maar in andere gevallen kan het soms lastig zijn om te bepalen wanneer je nou moet bijvoeren.

De belangrijkste factor hierbij is het gewicht. Gezonde puppy's komen elke dag aan in gewicht. Daarom is het belangrijk om de puppy's meteen na de geboorte te wegen en na 12 uur opnieuw. Het gewicht mag niet minder zijn dan het geboortegewicht. Na 24 uur moeten de pups ongeveer 10% in gewicht zijn toegenomen. Is dit niet het geval, dan moeten ze worden bijgevoerd met puppymelk.

Pups die 10% of meer van hun gewicht verliezen hebben een grote kans om te sterven. Zo'n puppy moet dus zeker worden bijgevoerd. Gemiddeld moet een pup tussen de 8 en 10 dagen zijn geboortegewicht verdubbelen. Met 17 dagen is het gewicht verdrievoudigd en na 24 dagen verviervoudigd ten opzichte van het geboortegewicht.

Gezonde pups die goede melk van hun moeder krijgen, zullen enthousiast zuigen aan hun moeders tepels, goed slapen en hebben ronde lichaamsvormen. Tekenen van ondervoeding zijn constant piepen of huilen, onrustig gedrag of juist heel apathisch. Ondervoede pups hebben vaak een invallende buik bij de heupen en zien er gewoonweg ongezond uit.

Benodigdheden voor puppy's

Spenen

Aangezien er vele soorten en maten puppy's zijn, is het lastig antwoord te geven welke speen het beste is voor een hond. Kleine rassen hebben uiteraard kleine speentjes nodig, en grote rassen grotere spenen.
Kleine hondenrassen doen het vaak goed met een speentje van Petag of een kleine speen voor een babyzuigfles.
Grotere hondenrassen geven vaak de voorkeur aan een bolle speen zoals die van Gimpet of Catac ST3.

Flesje

De keus voor een flesje hangt sterk af van de keus van de speen. Sommige spenen zijn gemaakt voor glazen flesjes, anderen passen in plastic flesjes, andere speentjes passen weer heel goed op een spuitje of een babyfles.
Wat het beste is, hangt helemaal af van je persoonlijke voorkeur en je budget. Het gebruik van spuitjes is goedkoop en hygiënisch. Maar als je vaak een nestje moet grootbrengen, is een glazen flesje ook erg handig, omdat je dat flesje kunt uitkoken en keer op keer kunt gebruiken.
De fles hoeft niet zo groot te zijn. Een inhoud van 100 tot 250ml is vaak al meer dan genoeg.

Melk

Er zijn heel veel verschillende soorten melk voor puppy's. De goedkopere merken bevatten vaak niet alle benodigde voedingsstoffen. Kies daarom voor melk van een gerenommeerd merk. Elke melksoort heeft voor- en nadelen en het is lastig te zeggen welke het beste is.

Vergelijkende test van verschillende soorten puppymelk

In onze webshop verkopen we speciale sets van Royal Canin met 4 zakjes Babydog milk, een flesje, spenen en maatschepje. Er is ook een grotere (voordeligere) verpakking, met 2 kg melkpoeder, een flesje, spenen en een maatschepje. Royal Canin babydog melkpoeder moet je aanmaken met 1 maatschepje poeder en 2 maatschepjes water van 70 graden Celcius.

De meeste andere melkpoeders moet je ook 1:2 aanmaken, maar kijk op de verpakking voor de instructies. Het beste kun je het melkpoeder de eerste dagen dunner aanmaken dan de fabrikant aanbeveelt, bijvoorbeeld 1:3, om de het spijsverteringsstelsel even de tijd te geven om te wennen aan de nieuwe melk.
Wat je ook kunt doen is de eerste dagen wat elektrolytenoplossing toevoegen aan de melk. Dan wordt het ook dunner en krijgt de pup meteen wat extra elektrolyten binnen.

ORS / Elektrolytenoplossing

Een elektrolytenoplossing is een mengsel van verschillende soorten zouten en suikers, dat je moet oplossen in water. Het helpt tegen uitdroging en hypoglykemie. Begin met pups altijd eerst met een elektrolytenoplossing, en geef pas na ongeveer een dag melk. Eerst moet de lichaamstemperatuur en vochthuishouding in orde zijn.

Elektrolyten zijn te koop bij de apotheek of drogist. Vaak is het gemaakt voor baby's, en wordt het verkocht onder de naam ORS of Orisel.
Er zijn ook elektrolytenoplossingen speciaal voor dieren, bijvoorbeeld Rehydration.

Je kunt ook zelf ORS maken.

Nutridrops

Nutridrops zijn heel handig rondom de bevalling en voor pasgeboren pups. Ze bevatten elektrolyten, vitamines en mineralen die snel worden opgenomen in het lichaam. Je kunt NutriDrops ook aan volwassen dieren geven.

Nutridrops zijn te bestellen in onze webshop.

Meer over NutriDrops

Biest

De eerste melk van de moeder wordt biest of colostrum genoemd. Dit is speciale melk met veel afweerstoffen erin en essentieel voor jonge zoogdieren. Wanneer de moederhond meteen na de bevalling geen melk geeft, zul je zo snel mogelijk biest moeten geven. Dit mag ook biest van een ander diersoort zijn. Een voorbeeld van goede biest voor puppy's is Col-o-Dog. Het heeft alleen zin om te geven binnen 24 uur na de geboorte.

Col-o-Dog is te bestellen in onze webshop

Warmtebron

Jonge puppies hebben warmte nodig. Zeker als hun moeder er niet meer is om voor ze te zorgen. Uitgebreide informatie over warmte voor jonge dieren lees je in dit artikel. Met alle voordelen en nadelen van verschillende soorten verwarmingselementen, kruik, snugglesafe, infraroodverwarming, etc.

Weegschaal

Het is belangrijk om het gewicht van de pups goed bij te houden. Gebruik hiervoor bij voorkeur een weegschaal die per gram nauwkeurig kan wegen. Bijvoorbeeld een keukenweegschaal.
Erg beweeglijke pups kun je in een sok of zakje doen en zo wegen op de weegschaal. Trek dan het gewicht van de sok er weer vanaf.

Thermometer

Een gewone koorts-thermometer voor mensen om rectaal de temperatuur mee te kunnen meten.
En een thermometer om de omgevingstemperatuur nauwkeurig in de gaten te houden.

Lichaamstemperatuur van de pups

De normale lichaamstemperatuur van pasgeboren pups is 35,5 - 36,0 graden celcius. Dit loopt geleidelijk op tot een lichaamstemperatuur van 37,8 graden celcius op een leeftijd van 4 weken oud.

De temperatuur moet rectaal (dus in het poepgaatje) gemeten worden, met een gewone koortsthermometer. Doe een beetje vaseline op het puntje.

Geef nooit melk aan een pup met een lichaamstemperatuur onder de 35 graden. Eerst moet de lichaamstemperatuur geleidelijk, gedurende enkele uren, omhoog worden gebracht met behulp van een kruik, infraroodverwarming of anders. Let erop dat de lichaamstemperatuur van een pup enkele graden lager is dan bij een volwassen hond. Té warm is ook niet goed.

Een elektrolytenoplossing mag wel worden gegeven, maar geef een onderkoeld dier bij voorkeur een voorverwarmd onderhuids infuus.

Ademhaling en hartritme

Pasgeboren puppy's hebben de eerste 24 uur een hartritme van 120-150 slagen per minuut.
De ademhaling is vrij langzaam met 8 tot 18 ademhalingen per minuut.

Na de eerste 24 uur gaat het hartritme en de ademhaling versnellen naar 220 hartslagen per minuut en 15 tot 35 ademhalingen per minuut in de 5e week.

Uitdroging en hypoglykemie bij pups

In de meeste gevallen zijn pups die je met de hand gaat grootbrengen uitgedroogd. Ze hebben al een tijdje te weinig of geen melk gehad. Ze zijn vaak onderkoeld en gestrest. Het glucosegehalte in het bloed is ook vaak te laag. Dit heet hypoglykemie.
Het lichaam kan dan geen melk verteren. Begin daarom met een elektrolytenoplossing of ORS. Dit herstelt de natuurlijke vochthuishouding en de suikers in de elektrolytenoplossing verhogen het glucosegehalte in het bloed.

Elektrolytenoplossingen / ORS zijn gemakkelijk verkrijgbaar bij apotheek, drogist of dierenarts. Wat is ORS en hoe maak je het?
Bij ernstige uitdroging kun je ook een onderhuids infuus laten geven bij de dierenarts.

Pas als de pup goed gestabiliseerd is, en het vochtgehalte en de lichaamstemperatuur op peil zijn, kun je beginnen met melk. (Dit is vaak pas na een dag). Maak de melk de eerste paar voedingen aan met extra water, of doe er nog wat elektrolytenoplossing doorheen.

Melk voor jonge pups

Zoals aangegeven bij de benodigdheden zijn er veel verschillende soorten puppymelk. Wanneer je een soort puppymelk hebt gekozen, kun je beter niet meer overstappen op een ander merk. Overstappen kan voor darmproblemen zorgen, en de pups willen vaak geen melk met een andere smaak die ze gewend zijn.

Elke melk is anders. Op de verpakking staat aangegeven hoe je het moet aanmaken en hoeveel je ervan moet geven. Wij adviseren om het de eerste dag de melk te verdunnen met elektrolytenoplossing.  Pas als je na een paar voedingen merkt dat er geen darmproblemen zijn, de ontlasting er goed uitziet en de lichaamstemperatuur van de pup goed blijft, kun je de melk in de juiste mengverhouding gaan geven. Bouw het langzaam op naar de juiste mengverhouding. Hierdoor voorkom je een hoop problemen.

Melk bewaren

Als je poedermelk aanmaakt met water, krijg je vaak teveel melk. Deze melk kan je 24 uur bewaren in de koelkast.
Dit gaat het beste als je de melk opzuigt in een spuitje en dan met een afsluitdopje dicht maakt. Dan is de melk luchtdicht verpakt.
Klik hier voor meer informatie over melk aanmaken en bewaren.

Een geopende verpakking poedermelk kan je vaak het beste in de koelkast bewaren. Het hangt een beetje af van het merk en de ingrediënten hoe lang het houdbaar blijft na openen van de verpakking.
Invriezen van melkpoeder gaat ook vaak erg goed, en het kan dan nog zeker een jaar langer dan de houdbaarheidsdatum goed blijven.

Voedingsschema

hoeveel melk een puppy moet drinken, hangt af van het lichaamsgewicht. Daarom is het belangrijk om het lichaamsgewicht dagelijks en nauwkeurig te wegen (en op te schrijven).

Puppy's moeten ongeveer 20 tot 25 ml melk per 100 gram lichaamsgewicht per dag drinken.  Een pup van bijvoorbeeld 350 gram, moet dus 70 tot 87 ml per dag drinken.
Op de verpakking van de puppymelk staat ook vaak een richtlijn. Het verschilt per melksoort, omdat ook het calorie-gehalte per melksoort anders is.

Begin altijd met kleine hoeveelheden melk, die je elke twee uur geeft. Dus bijvoorbeeld om 10 uur, 12 uur, 14 uur, 16 uur etc. Ook 's nachts. Maak de melk om te beginnen iets dunner dan op de verpakking staat.
Pas als je merkt dat de pup geen darmproblemen heeft (goede poep), kun je de melk op de aanbevolen manier maken en minder vaak per dag geven.
Bouw het langzaam af. Eerst steeds 2,5 uur ertussen, dan 3 uur ertussen en na een aantal dagen 4 uur ertussen.

Het aantal milliliters per voeding wordt dan langzaam steeds meer. Noteer per voeding wat de pup heeft gedronken en tel de hoeveelheden per dag bij elkaar op. Tezamen moet je uitkomen op ongeveer 20 tot 25 ml melk per 100 gram lichaamsgewicht per dag.

Een puppy van 1 week oud, moet ongeveer 8 voedingen per dag.
Een puppy van 2 weken oud, moet ongeveer 5 voedingen per dag.
Een puppy ouder dan 2 weken, krijgt ongeveer 4 voedingen per dag.

Spenen: overstappen op vast voedsel

Je mag puppy's vast voedsel aanbieden vanaf  het moment dat de ogen open zijn. Maar het echte spenen begint pas op een leeftijd van ongeveer 3 weken. Puppy's die erg achterlopen in hun ontwikkeling, kun je een weekje later pas laten overstappen op vast voedsel.

Je kunt puppybrokjes laten weken in warme puppymelk, en die in een lage schaal of puppypan aanbieden. De eerste paar keer kun je de geweekte puppybrokjes zelfs nog wat fijnprakken met een vork. Als het nog niet lukt om uit een schaal te eten, kun je eerst wat brokjespuree op je vingers doen en dat af laten likken.

Het spenen geeft in het begin vaak een rotzooitje. Het geweekte voer zich overal op de vacht. Maak de pups snel schoon met een vochtig doekje, voordat de boel gaat aankoeken.

het werkt vaak het beste als je geweekte brokjes aanbiedt vlak voor het tijd is voor een melkvoeding. Dan zijn ze extra hongerig. Wanneer ze veel hebben gegeten, hebben ze misschien minder zin in melk, maar dat is niet erg. En de puppy's die het eten van vast voedsel nog niet goed onder de knie krijgen, kunnen gewoon melk blijven drinken.

Zodra de pups goed de geweekte brokjes kunnen oplikken uit een schaal, gebruik je geleidelijk steeds minder melk en water, totdat ze stevige brokjes kunnen eten. Zodra je de melk en het water door de brokjes gaat afbouwen, moet je ook een schoteltje water neerzetten bij de pups.

 In twee weken tijd geef je steeds minder flesvoedingen. Van 4 voedingen per dag, naar 3x per dag, naar 2x per dag totdat je uiteindelijk op 1 flesvoeding per dag zit. Als de pup goed eet, en steeds zwaarder wordt, kun je stoppen met de melk.

Immuniteit en hygiëne

De eerste 24 uur na de geboorte maakt de moeder speciale melk aan, biest of colostrum genaamd. De darmen van de puppy's zijn alleen de eerste 24 uur ontvankelijk voor de antistoffen. Daarna kunnen ze deze antistoffen niet meer opnemen via de darmwand.

Puppy's die de eerste 24 uur na de geboorte geen moedermelk hebben gekregen, hebben dus ook geen antistoffen tegen ziektes binnengekregen. Je kunt de puppy's biest geven, bijvoorbeeld Col-o-Dog. Biest voor andere diersoorten kan ook. Maar het heeft alleen zin als dit binnen 24 uur na de geboorte gegeven wordt.

Col-o-Dog is te bestellen in onze webshop

Puppy's die helemaal geen biest hebben gehad hebben niet genoeg antistoffen in hun lichaam, en zijn dus extra bevattelijk voor allerlei ziektes en infecties. Daarom moet je extra voorzichtig met deze pups zijn, en zeer strenge maatregelen voor de hygiëne nemen.

  • Gebruik steeds nieuwe wegwerphandschoenen.
  • draag een schort of speciale kleding en was deze regelmatig.
  • Kook de spenen na elke voeding uit om ze te desinfecteren.
  • Maak meerdere keren per dag nieuwe melk aan en bewaar geen restjes.
  • Houd de omgeving van de puppy's extra schoon en desinfecteer met bijvoorbeeld Dettol.
  • Houd de puppy's buiten bereik van andere honden en dieren.

-- Deze handleiding is nog in bewerking en wordt nog aangevuld met meer informatie --

Verder lezen

Onderstaande artikelen zijn erg interessant:

Vergelijking van tevenmelk, fabrieksmatig samengestelde puppymelk en zelf samengestelde puppymelk.

Melk kolven bij een dier

Snugglepuppy helpt uw angstige pup kalmeren

 

einde handleiding om puppy's met de hand groot te brengen.

Angela's 6 belangrijkste tips voor elke opvoeder van jonge dieren:

Ga niet meteen aan de slag

Is hulp echt nodig?

Veel dieren die met de hand worden grootgebracht, hadden eigenlijk helemaal geen hulp nodig gehad.

Lees gauw verder!

Vind een goed opvangadres

Wie geeft de beste zorg?

De beste kans van slagen heb je bij iemand met ervaring en verstand van zaken.

Vind hier een opvangadres...

Geef geen melk

De beste tips om de eerste 24 uur door te komen.

Vaak zijn moederloze dieren gestrest, onderkoeld en uitgedroogd. Dat moet eerst worden aangepakt voordat je met melk aan de slag gaat.

Lees hier de beste aanpak...

Zorg dat je alles in huis hebt

Je hebt meer nodig dan alleen de juiste melk.

Je moet ook de juiste hulpmiddelen hebben om de melk te geven. En het verblijf van het diertje moet zijn aangepast aan zijn behoeftes.

Lees hier over alle benodigdheden om een diertje groot te brengen...

Zorg voor een warme en stressvrije omgeving

Comfort en rust zijn van levensbelang

Met een optimale omgevingstemperatuur en voldoende rust, kan een jong dier zijn energie besteden aan de groei.

Meer over huisvesting en warmte...

Zo voer je een jong dier

Verslikking kan dodelijk zijn

Hoe houd je een jong dier vast? Hoe voorkom je dat het zich verslikt?

lees er alles over in dit artikel...