Big met de hand grootbrengen

Deze handleiding is geschreven voor alle soorten biggen. Zowel voor boerderij-dieren, hangbuikzwijntjes, kune kune biggen, wilde zwijnen, etc. De varkenssoorten lijken erg veel op elkaar, en de melksamenstelling is ook bij alle rassen nagenoeg hetzelfde. Alleen is de hoeveelheid melk die je moet geven natuurlijk anders.

De informatie in deze handleiding komt grotendeels uit het handboek "hand-rearing wild and domestic mammals" van Laurie J. Gage. De informatie uit dit boek is aangevuld met ervaringen van anderen en aangepast aan de in Nederland verkrijgbare producten.

Voor het grootbrengen en opvoeden van jonge minivarkentjes is 'Het Grote Kleine Varkensboek" van Ragnhild Diepens écht een aanrader.

Wanneer moet je ingrijpen bij tamme varkens?

Varkens hebben vaak erg grote worpen. En er is altijd wel een big kleiner en zwakker dan de anderen. Een nakomertje. Meestal hebben biggen een vaste tepel en is er veel strijd onderling.
Elke kleine big waarvan je ziet dat hij niet kan strijden met zijn broers en zussen, of die er suffig uit ziet, moet aanvullende voeding krijgen. De beslissing of je het jong bij de moeder laat of niet, hangt af van de situatie.

Jonge wilde varkens

Biggen van wilde varkenssoorten die worden gevonden, zijn vaak erg uitgedroogd, uitgemergeld, gewond of zitten onder de parasieten. Deze dieren hebben meteen vocht nodig d.m.v. een infuus en moeten ook water met een elektrolytenoplossing te drinken krijgen. Rehydration is een voorbeeld van een elektrolytenoplossing, maar ook ORS of andere producten uit de drogist of apotheek zijn geschikt.
Wilde biggen kunnen worden behandeld met vlooienpoeder voor honden of katten. Biggen hebben zelden echt last van vlooien, maar wel van teken, maden en mijten.
Eventuele teken en vliegeneitjes moeten zo snel mogelijk worden verwijderd. Ze zitten vooral rond de mond, neus, oren, ogen en in het genitale gebied.
Ook moeten de jonge biggen worden ontwormd met een middel van de vee-arts.

Een pleegmoeder voor jonge biggen

Een dier met de hand grootbrengen is lastig en geeft veel werk. Beter is om het werk over te laten aan een andere zogende moeder.

Een zeug herkent haar jongen aan de geur. Aan de binnenkant van de voorpoten van een varken zit een geurklier die een geheel eigen luchtje verspreidt. Die geur trekt biggen naar hun moeder er naar de tepels. Wanneer je een big bij een andere moeder wilt leggen, moet je haar geur overbrengen op de big.

Wrijf met een doekje over de geurklier van de pleegmoeder, en wrijf dan met het doekje op de big. Zo krijgt de big de geur van de nieuwe zeug. De pleegmoeder zal het biggetje daardoor makkelijker accepteren.

Voordat de big naar een nieuwe pleegmoeder gaat, moet het eerst wel gestabiliseerd zijn. De big mag niet onderkoeld of uitgedroogd zijn. (zie verderop bij 'voordat je begint met het geven van melk').

Benodigdheden voor het voeren van jonge biggen

Elektrolytenoplossing
Geef voordat je met melk begint altijd eerst een aantal keren een elektrolytenoplossing. Dit helpt tegen uitdroging. Pas als de big weer goed gehydrateerd is, begin je met melk.
In de webshop verkopen we Rehydration elektrolytenoplossing voor dieren. In de apotheek of drogist zijn ook diverse soorten elektrolytenpoeders te koop onder de naam ORS, Orisel en huismerk.

Melkpoeder
Melkpoeders speciaal voor varkens bevatten vaak antibiotica en andere preventieve stoffen. Dit is handig voor de intensieve veeteelt, maar voor de hobbyboer niet echt geschikt. Let hierop bij de aanschaf van melkpoeder.
In onze webshop verkopen we FoxValley 32/40. Deze melk lijkt op de samenstelling van de moedermelk van varkens en bevat geen antibiotica of conserveringmiddelen.
Geitenmelk of puppymelk wordt ook wel eens gebruikt om varkens mee groot te brengen.

Fles met speen
Biggen kunnen uit een mensenbaby-fles drinken. Gebruik hiervoor een speen voor kinderen van 0-3 maanden, of een speen voor dieren die op een babyfles past.
Ook worden vaak flessen en spenen voor schapen gebruikt.
Wat ook handig is, is een pritchard speen. Die schroef je op een lege limonadefles. De pritchard speen heeft een ingebouwd ventiel, zodat er geen vacuüm in de fles kan ontstaan en de big lekker door kan drinken.

Het aanleren van drinken uit een melkfles kan lastig zijn. Je kunt ook meteen de big leren om uit een schaaltje te drinken. Dat is in het begin even lastig om aan te leren, maar als de big eenmaal geleerd heeft om uit eet laag bakje te drinken, is het wel veel handiger.

Lage voerbak
Jonge biggen kunnen al vrij snel leren om uit een voerbak melk te drinken. Zorg voor een stevige, zware, lage voerbak. En leg er een handdoek onder tegen het knoeien.

Warmtebron
Jonge biggen hebben warmte nodig. Maar ze zijn ook erg gevoelig voor oververhitting. Zorg daarom altijd dat ze zelf kunnen kiezen of ze in de warmte of in een koeler gebied kunnen liggen. Geschikte warmtebronnen zijn een Snugglesafe heatpad, een infrarood lamp of matje of een kruik.

Weegschaal
Weeg de biggen regelmatig, zodat je kunt bijhouden hoeveel ze groeien.

Voordat je begint met het geven van melk

Jonge biggen hebben warmte nodig, maar hun omgeving mag niet té warm zijn. Als ze te koud zijn, gaan ze rillen. Als ze het te warm hebben, gaan ze hijgen. De optimale omgevingstemperatuur voor pasgeboren biggen is 32 graden celcius. Meet de temperatuur bijvoorbeeld met een digitale thermometer. Gebruik heatpads, infrarood warmtelampen of een kruik. Zorg ook altijd voor een koelere zone, waar de jonge biggen naar toe kunnen als ze het te warm hebben.
Een onderkoeld dier mag nooit melk krijgen. De darmen werken dan niet goed. Breng het dier eerst rustig op temperatuur.

Je mag ook pas melk gaan geven als de big niet is uitgedroogd en de urine goed is. Een jonge big die net bij de moeder is weggehaald, is waarschijnlijk niet erg uitgedroogd, maar een in het wild gevonden big heeft misschien wel 24 uur of langer een elektrolytenoplossing en infusen nodig voordat het vochtgehalte in het lichaam weer op peil is. Pas dan kun je melk gaan geven.

Voedingsschema voor biggen

Gebruik je FoxValley 32/40, maak de melk dan aan met 1 afgestreken schep poeder met 2 scheppen warm water.
Gebruik je andere melkpoeder speciaal voor biggen, maak de melk dan aan volgens de verpakking.
puppymelk en geitenmelk moeten met iets meer water worden aangemaakt dan op de verpakking staat.

Probeer de biggen zo snel mogelijk te leren drinken uit een bak. Dat is veel makkelijker en lukt bij de meeste varkens vrij snel. Alleen hangbuikzwijntjes staan erom bekend dat ze vrij lang uit een fles blijven drinken.

Vers water moet altijd beschikbaar zijn.

Week 1:
elke 2 uur een (fles)voeding. Dus 12x per dag. Ook 's nachts.

Vanaf 10 dagen oud:
Je kunt 1 nachtvoeding overslaan, als de gezondheid van de big verder goed is en hij goed groeit.

Week 2:
elke 3 uur een (fles)voeding. 's nachts kun je 1 voeding overslaan. De big kan 's nachts 6 tot 8 uur rusten zonder voeding.
Probeer de melk aan te bieden in een etensbak. Je kunt er dan ook vast voedsel doorheen doen. Bijvoorbeeld stukjes groente. Ook kun je varkensbrokken laten weken in de melk.

Week 3 t/m 6:
Elke 4 uur een voeding. 's nachts 1 voeding overslaan. Dus 5 voedingen per dag.
Als de big goed uit een etensbak drinkt, kun je steeds meer vast voedsel gaan aanbieden. Maar het heeft nog steeds melk nodig.

Week 6 t/m 8:
Afhankelijk van hoe het met de big gaat, en of hij goed is gegroeid, kan je gaan afbouwen met de melk vanaf een leeftijd van 6 weken oud. Zwakkere biggen kun je nog wat langer melk geven tot een leeftijd van 8 weken en dan pas gaan afbouwen.

De overgang van melk naar vast voedsel

De meeste biggen kunnen al snel melk drinken uit een etensbak. Dan kun je er allerlei vast voedsel doorheen doen. Je kunt varkensbrokken laten weken in de melk. Groente toevoegen en ontbijtgranen/pap voor kinderen.
Varkens die niet gemakkelijk overstappen van de fles, kun je eerst dunne pap geven via de fles, en dan dikkere pap via een lepel. Vervolgens hele dikke pap via een voerbak die je in je hand houdt (dan is het gemakkelijker te pakken).

Ook al eet een big veel vast voedsel. Het heeft nog steeds melk nodig tot een leeftijd van 6 tot 8 weken oud.

Groeischema en gewicht

Een big wegen kan lastig zijn omdat ze vaak erg beweeglijk zijn. Je kunt de big in een katoenen zakje (of kussensloop doen, en dat wegen. Trek dan het gewicht van de zak af van het totaalgewicht, en je weet wat de big weegt.

Ook kun je de big in je handen houden en op een weegschaal gaan staan. Trek je eigen gewicht er vanaf, en je weet ook hoe zwaar de big ongeveer is.

Er zijn veel verschillende soorten biggen, dus een algemeen groeischema is niet te geven.
Een big met een geboortegewicht van 1 kg, weegt op een leeftijd van 3 weken ca 4kg. Een big van een groot varken, kan wel 200 tot 400 gram in gewicht per week aankomen.
Natuurlijk groeien de kleinere rassen iets minder snel.

Je kunt het beste kijken naar de vorm van de big om te zien of hij goed groeit. De buik moet er rond uitzien. Een ingevallen buik is niet goed.

Verder lezen en meer informatie

Op deze website vind je nog meer informatie over het met de hand grootbrengen van biggetjes:

http://americanminipigassociation.com/mini-pig-education/mini-pig-health-care/how-to-care-for-an-orphaned-piglet/

 

einde handleiding biggen met de hand grootbrengen / biggen flessen

Angela's 6 belangrijkste tips voor elke opvoeder van jonge dieren:

Ga niet meteen aan de slag

Is hulp echt nodig?

Veel dieren die met de hand worden grootgebracht, hadden eigenlijk helemaal geen hulp nodig gehad.

Lees gauw verder!

Vind een goed opvangadres

Wie geeft de beste zorg?

De beste kans van slagen heb je bij iemand met ervaring en verstand van zaken.

Vind hier een opvangadres...

Geef geen melk

De beste tips om de eerste 24 uur door te komen.

Vaak zijn moederloze dieren gestrest, onderkoeld en uitgedroogd. Dat moet eerst worden aangepakt voordat je met melk aan de slag gaat.

Lees hier de beste aanpak...

Zorg dat je alles in huis hebt

Je hebt meer nodig dan alleen de juiste melk.

Je moet ook de juiste hulpmiddelen hebben om de melk te geven. En het verblijf van het diertje moet zijn aangepast aan zijn behoeftes.

Lees hier over alle benodigdheden om een diertje groot te brengen...

Zorg voor een warme en stressvrije omgeving

Comfort en rust zijn van levensbelang

Met een optimale omgevingstemperatuur en voldoende rust, kan een jong dier zijn energie besteden aan de groei.

Meer over huisvesting en warmte...

Zo voer je een jong dier

Verslikking kan dodelijk zijn

Hoe houd je een jong dier vast? Hoe voorkom je dat het zich verslikt?

lees er alles over in dit artikel...